Nawrotowe zakażenie pęcherza moczowego
Informacje dla pacjentów
Ponad połowa kobiet doświadcza przy najmniej raz w życiu zakażenia układu moczowego, a nawroty obserwujmy u jednej czwartej z nich. Choroba dotyczy głównie kobiet, występuje najczęściej w dwóch grupach: młodych kobiet aktywnych seksualnie oraz starszych, po menopauzie. Według definicji nawrotowe zakażenie rozpoznajemy w przypadku występowania min. 3 infekcji w ciągu roku (lub dwóch w ciągu pół roku). Rozpoznanie powinno być potwierdzone w posiewach moczu.
Nawroty istotnie pogarszają jakość życia, kontaktów społecznych, seksualnych oraz wydajność w pracy. Opracowano międzynarodowe wytyczne urologiczne, których celem jest redukcja liczby epizodów zakażenia.
Prewencja nawrotowych zakażeń obejmuje trzy filary, które powinny być wdrażane stopniowo, w poniższej kolejności:
- Unikanie czynników ryzyka
- Stosowanie środków nie-antybiotykowych
- Antybiotykoterapię profilaktyczną
Unikanie czynników ryzyka
- Przyjmowanie zbyt małej objętości płynów (<1,5 L na dobę)
- Nawykowe przetrzymywanie moczu
- Wstrzymywanie moczu po stosunku płciowym
- Nieprawidłowa higiena (wycieranie się od przodu ku tyłowi), kąpiele w wannie (zalecany jest prysznic)
- Irygacje
- Noszenie ciasnej bielizny
Środki nie-antybiotykowe:
- Stosowanie miejscowych preparatów hormonalnych (kremy, maści z estrogenem) – bezpieczne, odbudowuje naturalne mechanizmy obronne po menopauzie
- Immunoprofilaktyka (szczepionka) – obecnie dostępny jest lek Uro-Vaxom (OM-89), który chroni przed najczęściej występującymi szczepami E.coli
- Profilaktyczne przyjmowanie probiotyków – wykazano skuteczność wybranych szczepów bakterii: L. rhamnosus, L. reuteri, L. reuteri, L. casei shirota, L.crispatus – należy wrócić uwagę, aby preparat zawierał właśnie te bakterie. Przykładowy suplement diety: LaciBios Femina
- Żurawina – obecnie nie ma jasnych dowodów na jej skuteczność, ale z uwagi na brak skutków ubocznych można spróbować, nie ma zaleceń co do dawki i czasu stosowania
- D-mannoza – cukier prosty, który po wydaleniu wiąże się z bakteriami E.coli, utrudniając im przyleganie do ścian pęcherza moczwego – skuteczność D-mannozy w leczeniu nawrotów nie została potwierdzona naukowo
- Wlewki dopęcherzowe z kwasu hialuronowego i siarczany chondroityny (preparat ialuril Prefill) – odbudowują warstwę ochronnych glikozaminoglikanów zmniejszając częstość nawrotów, są wykorzystywane także w leczeniu zapalenia śródmiąższowego, zmian popromiennych, nadaktywności wypieracza,
- Antyseptyki takie jak hipuran metaminy – powstrzymuje rozwój bakterii, ale nie jest antybiotykiem, np. Urosal, dostępny bez recepty, dawkowanie 1 tabl. 2-3×/dz. po posiłku
Antybiotykoterapia profilaktyczna
Z uwagi na różnice we wrażliwościach drobnoustrojów wskazane jest dopasowanie antybiotyku do lokalnych uwarunkowań lub potwierdzenie wrażliwości szczepu. Terapia jest stosowana w przypadku niepowodzenia powyżej omówionych metod. Pozostaje równie skuteczna w dwóch schematach do wyboru:
- Ciągła profilaktyka niską dawką antybiotyku
- Profilaktyka po stosunku
Antybiotyki stosowane w profilaktyce:
- Trimetoprim (preparat Urotrim) 100mg 1xdz.
- Furagina 50-100mg 1xdz. / jednorazowo po stosunku
- Fosfomycyna (preparat Monural) 3g co 10 dni / jednorazowo po stosunku
- Cefaklor 250mg 1xdz.
W przypadku nawrotów ważne jest odpowiednie i szybkie wdrożenie leczenia
– zaleca się, aby pacjent posiadał leki w domu i zastosował je tuż po wystąpieniu pierwszych objawów
Źródło: wytyczne Europejskiego Towarzystwa Urologicznego, wersja 2024